İdari Yargıda Tek Hâkim Sınırı ve Temyiz Yolu (7589 Sayılı Kanun)

7589 sayılı Kanun idari yargıda neyi değiştirdi?

12. Yargı Paketi olarak anılan 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de (Sayı: 33326) yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanunun idari yargıyı ilgilendiren üç maddesi, bir davanın hangi mahkemede görüleceğini ve hangi aşamada kesinleşeceğini doğrudan değiştirmektedir.

Değişiklikler üç başlıkta toplanabilir. Birincisi, tek hâkimle görülecek davaların kapsamı yeniden belirlendi ve parasal sınır büyük ölçüde yükseltildi. İkincisi, bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesi sonunda kararı kaldırıp dosyayı geri gönderebileceği hâller sayılı hâle getirildi. Üçüncüsü, kaldırma sonrası yeniden verilen kararlarda temyiz yolu düzenlendi ve bazı dava türleri bu yolun tümüyle dışında bırakıldı.

Bu üç değişiklik birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo şudur: idari davaların önemli bir bölümü artık tek hâkimle görülecek ve istinaf aşamasında kesinleşecek; Danıştay'a ulaşan dosya sayısı belirgin biçimde azalacaktır.

Tek hâkim sınırı 486.000 liraya yükseldi

Kanunun 4. maddesiyle, 2576 sayılı Kanunun 7. maddesinin birinci fıkrası tümüyle değiştirildi. Yeni metinde tek hâkimle çözümlenecek davalar altı bent hâlinde sayılmakta ve maddenin ikinci fıkrasındaki parasal sınır yirmi beş bin liradan dört yüz seksen altı bin liraya çıkarılmaktadır.

Birinci bent en geniş uygulama alanına sahip olandır: konusu 486.000 Türk lirasını aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ile tam yargı davaları tek hâkimle çözümlenir. Bu eşik, idari para cezalarına, kamu görevlilerinin parasal haklarına ve orta ölçekli tazminat taleplerine ilişkin dosyaların büyük çoğunluğunu tek hâkim önüne taşımaktadır.

Maddede önemli bir istisna bulunmaktadır: düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar tutarına bakılmaksızın bu kapsamın dışındadır ve kurul hâlinde görülmeye devam eder.

Tek hâkimle görülecek diğer davalar

Parasal sınırdan bağımsız olarak, konusu itibarıyla tek hâkime bırakılan beş dava grubu daha sayılmıştır.

İlki öğrencilere ilişkin işlemlerdir: ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencileri hakkında tesis edilen disiplin cezaları ile sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemlerine karşı açılan davalar. Ancak uzaklaştırma ve ilişik kesme sonucu doğuran disiplin cezaları bu kapsamın dışındadır.

İkincisi kamu görevlilerine ilişkin belirli işlemlerdir: geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemleri. Üçüncüsü, kamu görevlilerine verilen uyarma cezasına karşı açılan davalardır. Dördüncüsü, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının üyeleri hakkında verdiği disiplin cezalarıdır; burada da mesleki faaliyeti geçici veya sürekli olarak engelleyen cezalar kapsam dışında tutulmuştur.

Beşincisi, 2022 sayılı Kanun uyarınca altmış beş yaşını doldurmuş muhtaç, güçsüz ve kimsesiz vatandaşlara aylık bağlanmasından doğan davalardır.

Bu değişiklik yalnızca yürürlük tarihinden sonra açılan davalar bakımından uygulanır; hâlihazırda görülmekte olan dosyalar eski görev kurallarına tabi kalmaya devam eder.

İstinafta kaldırma ve geri gönderme artık sayılı hâllerle sınırlı

Kanunun 5. maddesiyle İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü ve beşinci fıkraları değiştirildi. Üçüncü fıkra, bölge idare mahkemesinin istinaf başvurusunu hangi hâllerde reddedeceğini düzenler: kararı hukuka uygun bulursa, sonucu doğru olmakla birlikte gerekçeyi eksik veya yanlış bulursa gerekçeyi değiştirerek, karardaki maddi yanlışlıkları düzeltmek mümkünse düzeltmeyi yaparak başvuruyu reddeder.

Asıl değişiklik beşinci fıkradadır. Bölge idare mahkemesinin kararı kaldırıp dosyayı yerel mahkemeye geri gönderebileceği hâller yedi bent hâlinde sayılmıştır: ilk inceleme üzerine verilen kararlar ile usule ilişkin diğer nihai kararlara karşı başvurunun haklı bulunması; davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme ya da reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması; dilekçenin reddi gerekirken karar verilmesi; dosyanın eksik veya yanlış hasımla tekemmül ettirilmesi; talep hakkında karar verilmemesi veya eksik hüküm; keşif ya da bilirkişi incelemesi gerekirken yaptırılmaması; duruşma gerekirken yapılmaması.

Maddenin son cümlesi kuralı kesinleştirmektedir: bu fıkrada sayılan hâller dışında kararın kaldırılarak dosyanın geri gönderilmesine karar verilemez. Ayrıca bilirkişi/keşif ve duruşma eksikliğini bölge idare mahkemesi kendisi giderip karar verebilir.

Pratik sonuç, dosyanın ilk derece ile istinaf arasında gidip gelmesinin sınırlandırılması ve istinaf mahkemesinin uyuşmazlığı kendisi sonuçlandırmaya yönlendirilmesidir.

Temyiz yolu: hangi kararlar Danıştay'a gider?

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesi, bölge idare mahkemesi kararlarından hangilerinin Danıştay'da temyiz edilebileceğini sayar. Bu liste değişmemiş, yalnızca 2024 yılında eklenmiş olan (c) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

Listede kalan başlıca kalemler şunlardır: düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları; konusu dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan davalar; belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucu doğuran işlemler; belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz ya da otuz gün veya daha uzun süreyle engelleyen işlemler; müşterek kararnameyle yapılan atama ve görevden alma işlemleri; imar planları ve parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalar; maden, taşocakları, orman ve jeotermal kaynaklarla ilgili işlemler.

Temyiz süresi kararın tebliğinden itibaren otuz gündür. Bu listede yer almayan bir bölge idare mahkemesi kararı, kural olarak istinaf aşamasında kesinleşir.

Kaldırma sonrası yeniden verilen kararlar ve temyiz dışı bırakılan davalar

Kanunun 6. maddesiyle 46. maddeye eklenen ikinci fıkra, uygulamada boşluk yaratan bir noktayı düzenlemektedir: bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verdiğinde bu karara karşı ne yapılabileceği.

Kurala göre, birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin kaldırma üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilir.

Ancak altı dava ve iş grubu bu imkânın tümüyle dışında bırakılmıştır; bunlarda kaldırma üzerine yeniden bir karar verilmiş olsa dahi temyiz yoluna gidilemez: tek hâkimle görülen davalar; 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar; 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklanan davalar; bölge idare mahkemesi kararı ile ilk derece kararı arasındaki farkın belirlenen parasal sınırı geçmediği kararlar; yalnızca vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkin kararlar.

Bu liste, tek hâkim sınırının 486.000 liraya çıkarılmasıyla birlikte değerlendirildiğinde daha da anlam kazanır: tek hâkimle görülen bir dava, kaldırma sonrası yeniden karar verilse bile Danıştay denetimine açılmayacaktır.

Hangi dosyada hangi kural uygulanır?

Kanun, bu üç değişiklik için ayrı ayrı geçiş hükümleri öngörmüştür; bu nedenle devam eden bir dosyada hangi metnin uygulanacağı dosyanın aşamasına göre belirlenir.

Tek hâkim kuralları (2576 m. 7): yalnızca yürürlük tarihinden sonra açılan davalar bakımından uygulanır. Bu tarihten önce açılmış bir dava, kurul hâlinde görülmeye devam eder.

Temyiz kuralları (İYUK m. 46): yürürlük tarihinden sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş bölge idare mahkemesi kararları bakımından önceki hükümler geçerliliğini korur.

Belirleyici ölçütün her iki hükümde de farklı olduğuna dikkat edilmelidir: birinde davanın açılış tarihi, diğerinde bölge idare mahkemesi kararının tarihi esas alınır.

Antalya'da idari davalar hangi mahkemede görülür?

Antalya'daki idari uyuşmazlıklar Antalya İdare Mahkemelerinde görülür. İstinaf incelemesi ise Antalya Bölge İdare Mahkemesi tarafından yapılır.

Yetki bakımından kural, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesidir; taşınmaza ilişkin işlemlerde taşınmazın bulunduğu yer, kamu görevlilerine ilişkin işlemlerde ise görev yapılan yer gibi özel yetki kuralları uygulanır.

Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihten işlemeye başlar. Bu süre hak düşürücüdür.

İdari işlemlere karşı izlenecek yol ve süreler hakkında genel bilgi için Antalya idare hukuku avukatı sayfasındaki bilgilendirme incelenebilir.

Sık sorulan sorular

İdari yargıda tek hâkim sınırı ne kadar oldu?

2576 sayılı Kanunun 7. maddesindeki parasal sınır, 7589 sayılı Kanunla yirmi beş bin liradan dört yüz seksen altı bin liraya yükseltilmiştir. Konusu bu tutarı aşmayan iptal ve tam yargı davaları tek hâkimle çözümlenir; düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar kapsam dışındadır.

Tek hâkimle görülen davada temyiz yolu var mı?

Bölge idare mahkemesinin kaldırma üzerine yeniden verdiği kararlar bakımından tek hâkimle görülen davalar temyiz yolunun dışında bırakılmıştır. Bu davalar kural olarak istinaf aşamasında kesinleşir.

Danıştay'da temyiz sınırı ne kadar?

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca konusu dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan davalar temyiz edilebilir. Temyiz süresi kararın tebliğinden itibaren otuz gündür.

Bölge idare mahkemesi dosyayı hangi hâllerde geri gönderebilir?

İYUK m. 45/5'te yedi hâl sayılmıştır: usule ilişkin nihai kararlara karşı başvurunun haklı bulunması, görevsiz veya yetkisiz mahkemece bakılmış olması, dilekçe reddi gerekirken karar verilmesi, eksik veya yanlış hasım, talep hakkında karar verilmemesi, keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırılmaması ve duruşma yapılmaması. Bu hâller dışında kaldırma ve geri gönderme kararı verilemez.

Yabancılar hukukundan doğan davalarda temyiz mümkün mü?

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklanan davalar, kaldırma üzerine yeniden karar verilmiş olsa dahi temyiz yolunun dışında bırakılmıştır.

Değişiklik devam eden davalara uygulanır mı?

Tek hâkim kuralları yalnızca yürürlük tarihinden sonra açılan davalarda; temyize ilişkin kurallar ise yürürlük tarihinden sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlarda uygulanır. Bu tarihlerden öncekiler bakımından önceki hükümler geçerlidir.

İdari davada dava açma süresi ne kadar?

Özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmemişse idare mahkemelerinde dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihten itibaren altmış gündür ve hak düşürücü niteliktedir.

Değişikliklerin ortak sonucu, idari uyuşmazlıkların daha erken bir aşamada kesinleşmesidir. Bu nedenle ilk derece aşamasında delillerin eksiksiz sunulması ve istinaf dilekçesinin kapsamlı hazırlanması, önceki döneme göre daha belirleyici hâle gelmiştir.

Konyaaltı ve çevresindeki uyuşmazlıklarda izlenen genel yol için Konyaaltı avukat sayfası incelenebilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için iletişim sayfası üzerinden büroya ulaşabilirsiniz.

---

Bu yazıda ele alınan konularla ilgili ayrıntılı bilgi için İdare Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınız için avukata başvurmanız gerekir.